فیروزه (پیروزه) یک ماده معدنی مات است که در رنگ های زیبای آبی، سبز مایل به آبی، سبز و سبز مایل به زرد یافت می شود. فیروزه هزاران سال است که به عنوان یک گوهرسنگ قیمتی مورد توجه قرار گرفته است.
مردم باستان آفریقا، آسیا، آمریکای جنوبی و آمریکای شمالی جدا از یکدیگر، به طور مستقل فیروزه را یکی از مواد مورد علاقه خود برای تولید گوهرسنگ های قیمتی، خاتم کاری و مجسمه های کوچک ساخته اند.
از نظر شیمیایی، فیروزه فسفات آبدار مس و آلومینیوم است. کاربرد مهم آن در ساخت جواهرات و اشیاء زینتی است. با این حال، بسیار محبوب است - آنقدر که زبان انگلیسی از کلمه "فیروزه" به عنوان نام رنگی آبی کمی مایل به سبز استفاده میشود.
کانی های آبی کمیاب هستند و به همین دلیل است که فیروزه در بازار گوهرسنگ های قیمتی توجه را به خود جلب می کند. مطلوب ترین رنگ فیروزهای آبی آسمانی یا آبی رابین(رنگ تخم یک نوع پرنده) است.
بیشتر مردم رنگ گوهرسنگ فیروزه معروف و مرغوب استخراج شده در ایران را به نام "آبی ایرانی" توصیف می کنند. استفاده از نام جغرافیایی برای گوهرها تنها زمانی باید انجام شود که مواد در آن محل استخراج شده باشد.
پس از رنگ آبی، گوهرسنگ های سبز مایل به آبی ترجیح داده می شوند و گوهرهای سبز و سبز مایل به زرد هم مطلوب یکسری افراد هستند.
برخی از فیروزهها حاوی اجزایی از سنگ میزبان خود (معروف به ماتریکس) هستند که به صورت تار عنکبوت سیاه یا قهوهای یا تکههایی در داخل گوهرسنگ ظاهر میشوند. برخی از افرادی که گوهرسنگ فیروزه می خرند از دیدن ماتریس درون سنگ لذت می برند.
خواص گوهرسنگ فیروزه
گوهرسنگ فیروزه در ایران تاریخچهای غنی دارد و از دیرباز به عنوان گوهرسنگی با خواص انرژیبخش و معنوی مورد توجه بوده است. این گوهر به دلیل رنگ آبی متمایزش و باور به تواناییهای محافظتی و درمانیاش، در فرهنگ و هنر ایرانی جایگاه ویژهای دارد.
برای خواص فیروزه طبق گزارشات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
محافظت، افزایش آرامش و تعادل، تقویت سیستم ایمنی و درمان، افزایش خلاقیت و هوشیاری و بهبود روابط.
فیروزه در جواهرسازی ایرانی از اهمیت بالایی برخوردار است و به عنوان نگین انگشتر، گردنبند و سایر زیورآلات استفاده میشود. به طور کلی، گوهرسنگ فیروزه در فرهنگ و تاریخ ایران نه تنها به عنوان یک گوهرسنگ زینتی، بلکه به عنوان گوهرسنگی با خواص انرژیبخش و معنوی شناخته میشود که در طول تاریخ مورد توجه و احترام بوده است.
مراقبت از گوهرسنگ فیروزه
مراقبت از فیروزه بسیار مهم است تا زیباییاش را حفظ کند.
دور از مواد شیمیایی و چربی:
فیروزه به شدت به مواد شیمیایی مانند عطر، ادکلن، روغن ها، مواد شوینده و لوازم آرایشی حساس است. بهتر است که موقع استفاده از این مواد، از تماس فیروزه با این مواد خودداری کنید.
جلوگیری از ضربه و خراش:
فیروزه نسبتاً نرم است و ممکن است راحت خراش بردارد و یا بشکند. بهتر است از برخورد فیروزه با اشیاء تیز و سخت جلوگیری کنید.
تمیز کردن ملایم:
برای تمیز کردن فیروزه، فقط از یک پارچه نرم و کمی مرطوب استفاده کنید. به هیچ وجه از مواد پاککننده شیمیایی یا آب داغ استفاده نکنید.
نگهداری مناسب:
فیروزه را بهتر است جدا از بقیه جواهرات نگهداری کنید تا به دلیل سختی متفاوت دچار خط و خش نشود. میتوانید داخل یک کیسه پارچهای نرم یا جعبه جواهرات با لایههای جداگانه قرار بدهید.
رطوبت و گرما:
فیروزه به رطوبت زیاد و تغییرات ناگهانی دما حساس است. پس بهتر است در معرض نور مستقیم خورشید یا در محیطهای خیلی گرم و مرطوب (مثل حمام) قرار ندهید.
