گابرو (Gabbro) یک سنگ آذرین نفوذی (درونی)، دانهدرشت و تیرهرنگ است که معمولاً به رنگ سیاه، سبز تیره یا خاکستری تیره دیده میشود. این سنگ در اثر سرد شدن آهسته ماگمای بازالتی در اعماق زمین تشکیل شده و از نظر ترکیب شیمیایی، معادل نفوذی بازالت محسوب میشود. گابرو یکی از فراوانترین سنگهای تشکیلدهنده بخش عمیق پوسته اقیانوسی است.
نحوه تشکیل
گابرو زمانی تشکیل میشود که ماگمای بازالتی در زیر سطح زمین بهآرامی سرد شود. این سرد شدن تدریجی باعث رشد بلورهای درشت میشود. گابرو در تودههای نفوذی بزرگ، اتاقکهای ماگمایی و بخشهای عمیق پوسته اقیانوسی و قارهای یافت میشود.
ترکیب کانیشناسی
گابرو عمدتاً از کانیهای زیر تشکیل شده است:
پلاژیوکلاز غنی از کلسیم (معمولاً لابرادوریت یا بیتاونیت)
پیروکسن (اغلب اوژیت)
کانیهای فرعی عبارتاند از:
الیوین
آمفیبول
بیوتیت
برخلاف بسیاری از سنگهای آذرین، گابرو معمولاً کوارتز بسیار کمی دارد یا فاقد آن است.
ویژگیهای فیزیکی
رنگ: سیاه، سبز تیره یا خاکستری تیره
بافت: دانهدرشت
سختی: حدود ۶ تا ۷ در مقیاس موس
چگالی: حدود ۲٫۹ تا ۳٫۳ گرم بر سانتیمتر مکعب
ویژگی شاخص: بلورهای درشت و رنگ تیره
تفاوت گابرو و بازالت
گابرو و بازالت ترکیب کانیشناسی تقریباً یکسانی دارند، اما تفاوت اصلی آنها در اندازه بلورها و محل تشکیل است.
گابرو در پوسته زمین
بخش سطحی پوسته اقیانوسی عمدتاً از بازالت تشکیل شده، اما در اعماق آن، گابرو فراوانترین سنگ است. همچنین در پوسته قارهای نیز در تودههای نفوذی بزرگ و زیر جریانهای گسترده بازالتی یافت میشود.
کاربردها
گابرو به دلیل استحکام، دوام و مقاومت سایشی بالا کاربردهای فراوانی دارد، از جمله:
سنگدانه برای بتن و راهسازی
زیرسازی جادهها
بالاست راهآهن
سنگفرش و جدول
سنگ نما، کفپوش و کانتر
سنگ یادبود و سنگ قبر
در صنعت سنگ ساختمانی، گابرو صیقلخورده معمولاً با نام تجاری «گرانیت سیاه (Black Granite)» عرضه میشود، هرچند از نظر زمینشناسی گرانیت واقعی نیست.
گابرو بهعنوان سنگ معدن
برخی تودههای گابرویی دارای ذخایر اقتصادی ارزشمندی هستند و برای استخراج فلزات مختلف مورد بهرهبرداری قرار میگیرند، از جمله:
تیتانیوم (از کانی ایلمنیت)
نیکل
کروم
پلاتین
جمعبندی
گابرو یک سنگ آذرین نفوذی، دانهدرشت و تیرهرنگ است که عمدتاً از پلاژیوکلاز کلسیمدار و پیروکسن تشکیل شده و معادل نفوذی بازالت به شمار میرود. این سنگ به دلیل مقاومت بالا، دوام زیاد و قابلیت صیقلپذیری، در راهسازی، ساختمانسازی، سنگهای تزئینی و همچنین بهعنوان منبع برخی فلزات ارزشمند کاربرد گستردهای دارد.