اسپودومن یک کانی پیروکسن است که معمولاً در پگماتیت های غنی از لیتیوم یافت می شود. معمولاً با سایر کانی های لیتیوم مانند لپیدولیت، یوکریپتیت و پتالیت همراه است. اسپودومن دارای ترکیب شیمیایی LiAlSi2O6 است اما مقدار کمی سدیم گاهی اوقات جایگزین لیتیوم می شود.
اسپودومن به عنوان یک گوهرسنگ قیمتی نیز استفاده می شود و در آن از نام های رنگی مختلف کانی استفاده می شود. اسپودومن صورتی تا بنفش به نام کُنزایت، اسپودومن سبز به نام هیددنیت و اسپودومن زرد به نام تریفان شناخته می شود.
| عنوان ها | خصوصیات فیزیکی کنزایت |
| طبقه بندی شیمیایی | سیلیکات |
| سیستم کریستالی | منوکلینیک |
| فرمول شیمیایی | LiAl(SiO3)2 |
| رنگ ها | خاکستری، صورتی، قهوه ای |
| جلا | شیشه ای، مرواریدی |
| سختی | 6.5 - 7 |
| وزن مخصوص | 3.1 - 3.3 |
اسپودومن گاهی در کریستال های شفاف در سایه های پاستلی صورتی، بنفش، سبز و زرد رنگ دیده می شود. این ها به گوهرسنگ های قیمتی تراش خورده اند که مورد توجه کلکسیونرها هستند.
نمونههای صورتی تا یاسی رنگ از اسپودومن با کیفیت گوهری بسیار ارزشمند هستند و به نام «کنزایت» شناخته میشوند. رنگ این نمونه ها به وجود منگنز به عنوان کروموفور(رنگزا) نسبت داده می شود. کنزایت رایج ترین جواهر اسپودومن است که با آن مواجه می شویم.
اسپودومن سبز زمردی به عنوان "Hiddenite" شناخته می شود. رنگ سبز زنده آن بسیار شبیه به زمرد است و به وجود کروم به عنوان کروموفور (رنگزا) نسبت داده می شود. این نادرترین گونه گوهر اسپودومن است. اولین بار در نزدیکی شهر White Plains در کارولینای شمالی یافت شد که نام خود را پس از گوهرسنگ قیمتی محبوبی که مردم را به این منطقه جذب می کرد به "Hiddenite" تغییر داد.
اسپودومن به ندرت به رنگ زرد ظاهر می شود. با این حال، مقداری اسپودومن زرد رنگ می تواند مرغوب باشد. نام این جواهرات "تریفان" داده شده است.
لازم به ذکر است که "تریفان" یکی از اسامی اولیه است که برای اسپودومن استفاده می شود. این را می توان در نوشته های کانی شناسی از دهه 1800 و اوایل دهه 1900 مشاهده کرد. هر گونه استفاده از کلمه "تریفان" از آن دوران به اسپودومن به عنوان یک کانی اشاره دارد زیرا استفاده از گوهرشناسی از این کلمه تا اواخر دهه 1900 شروع نشده است.
اسپودومن زمانی به عنوان مهم ترین سنگ معدن فلز لیتیوم عمل می کرد. آزادسازی لیتیوم از کانی سیلیکات بسیار پرهزینه بود. با این حال، لیتیوم تصفیه شده از اسپودومن از خلوص بسیار بالایی برخوردار بود. در اواخر دهه 1900، آب نمک های زیرسطحی با غلظت های بالای لیتیوم در آرژانتین، شیلی، چین و سایر نقاط توسعه یافتند. این آب نمک ها را می توان به سطح پمپ کرد، اجازه داد تبخیر شود و لیتیوم به راحتی از مواد تبخیر شده پردازش می شد.
با توسعه ذخایر آب نمک غنی از لیتیوم، استفاده پرهزینه تر از اسپودومن به عنوان سنگ معدن لیتیوم کاهش یافت. در مواقعی، تقاضا برای لیتیوم بیشتر از آنچه می توان از رسوبات آب نمک تولید کرد. در آن زمان اسپودومن می تواند به منبع مهمی از فلز لیتیوم تبدیل شود.
